Apartman PortalKısa cevap: Kat Mülkiyeti Kanunu yöneticiye “afet planı hazırla” diye ayrı bir görev yazmaz; ancak m.35 yöneticiye binanın korunması ve kat maliklerinin yararına gerekli tedbirleri alma görevi verir. Pratikte bir apartman yöneticisinin yapabileceği en etkili işler şunlardır: binanın deprem riskini ve sigortasını kontrol etmek, ortak alanlardaki tehlikeleri (devrilebilecek eşya, kapalı kaçış yolu, bozuk acil aydınlatma) gidermek, en yakın afet toplanma alanını öğrenip duyurmak, gönüllü bir acil durum ekibi ve iletişim zinciri kurmak, ana vanaların yerini ve kapatma yöntemini görünür kılmak. Bireysel hazırlık (afet çantası, aile planı) ise her hanenin sorumluluğudur; yönetici yalnızca teşvik eder.
Bu yazıda, profesyonel bir afet uzmanı olmayan gönüllü bir yöneticinin binasında uygulayabileceği somut adımları sıralıyoruz. Teknik ve resmî bilgiler için her zaman AFAD ve belediyenizin güncel kaynaklarını esas alın.
Yöneticinin Yasal Dayanağı
KMK m.35, yönetim planında aksine hüküm olmadıkça yöneticinin göreceği işleri sayar. Afet hazırlığıyla doğrudan ilgili iki bent şunlardır:
b) Anagayrimenkulün gayesine uygun olarak kullanılması, korunması, bakımı ve onarımı için gereken tedbirlerin alınması;
c) Anagayrimenkulün sigorta ettirilmesi;
Aynı maddenin (h) bendi de kat maliklerinin yararına olan hususlarda korunma ve bakım tedbirlerinin onlar adına alınmasını öngörür. Ancak büyük harcama gerektiren işler (güçlendirme, yıkım, yeniden yapım gibi) yöneticinin tek başına karar vereceği işler değildir; kat malikleri kurulu kararı ve ilgili mevzuattaki yeter sayılar gerekir. Maddenin tamamı için KMK m.35 sayfamıza bakın.
Adım 1: Binanın Riskini ve Sigortasını Kontrol Edin
- Yapı bilgisi: Binanın inşa yılı, kat sayısı, ruhsat ve iskân durumu ile varsa daha önce yapılmış güçlendirme bilgilerini bir dosyada toplayın.
- Riskli yapı tespiti: Yapının depreme dayanıklılığından şüphe varsa kat malikleri lisanslı kuruluşlara tespit yaptırabilir. Süreci riskli yapı tespiti nasıl yapılır yazımızda anlattık.
- DASK ve bina sigortası: Zorunlu deprem sigortası her bağımsız bölüm için ayrı yapılır ve malikin sorumluluğundadır; ortak alanları da kapsayan bina sigortası ise yöneticinin görevidir. Ayrıntılar için bina sigortası ve DASK yazımıza bakın. Yönetici, DASK poliçesinin yenilenmesini sakinlere yılda bir hatırlatabilir.
Adım 2: Ortak Alanlardaki Tehlikeleri Giderin
Deprem anında en çok zararı sabitlenmemiş eşya ve kapalı kaçış yolları verir. Bina turu yaparken şunlara bakın:
- Merdiven ve koridorlarda bırakılmış dolap, bisiklet, saksı ve kolilerin kaldırılması,
- Ortak alandaki dolap, raf ve su ısıtıcı gibi ağır eşyanın duvara sabitlenmesi,
- Çatıda ve cephede gevşek parça (anten, baca şapkası, kiremit) kontrolü,
- Acil çıkış kapılarının ve sığınağın kilitli ya da dolu olmaması,
- Acil aydınlatma ve yangın söndürme ekipmanının çalışır olması. Yangın tedbirlerinin ayrıntısı için yangın yönetmeliği yükümlülükleri yazımıza bakın.
Adım 3: Vanaları ve Şalterleri Görünür Kılın
Deprem sonrası en kritik işlerden biri doğalgaz, su ve elektriğin güvenli şekilde kesilmesidir. Yönetici olarak:
- Bina ana doğalgaz vanasının, ana su vanasının ve elektrik ana şalterinin yerini tespit edin,
- Bunları kalıcı etiketle işaretleyin ve kapatma yönünü gösterin,
- Yerlerini bir kroki ile panoya asın ve dijital olarak paylaşın,
- Bu ekipmanın kapatılması gerektiğinde uzman müdahalesi gerekip gerekmediğini gaz dağıtım şirketinize sorun.
Adım 4: Toplanma Alanı ve İletişim Zinciri
- Toplanma alanı: İlinize ait resmî afet toplanma alanlarını AFAD'ın ve e-Devlet'in ilgili hizmetlerinden öğrenin; en yakın alanı ve yürüme yolunu sakinlere duyurun. Toplanma alanları zaman içinde güncellenebileceğinden bilgiyi yılda bir kontrol edin.
- Bina içi buluşma noktası: Binadan güvenli şekilde çıkıldıktan sonra herkesin sayılabileceği yakın bir açık alan belirleyin (bina yüksekliğinden uzak, elektrik direği ve camlı cephe olmayan bir yer).
- İletişim listesi: Her dairede kimlerin yaşadığını, özel ihtiyacı olanları (yaşlı, engelli, bebek, sürekli ilaç kullanan) ve bir yakınının telefonunu gönüllülük esasına göre toplayın. Bu bilgiler kişisel veridir: açık rıza alın, yalnızca acil durum ekibiyle paylaşın ve panoya asmayın.
- Haberleşme: Telefon şebekesi yoğunlaştığında kısa mesajın sesli aramadan daha olası iletildiğini, bina dışındaki bir yakının “irtibat kişisi” olarak belirlenmesini öneren kamu kaynaklarını sakinlerle paylaşın.
Adım 5: Gönüllü Acil Durum Ekibi
Her blok veya her birkaç kat için birer gönüllü belirleyin. Görevleri basit tutun:
- Tahliyede katındaki komşuları kontrol etmek, özel ihtiyacı olanlara yardım etmek,
- Buluşma noktasında sayım yapmak,
- Ana vana ve şalterlerin kapatılmasını koordine etmek,
- Hasar şüphesinde kimsenin binaya geri girmemesini hatırlatmak ve resmî ekipleri beklemek.
Gönüllülerin AFAD veya belediyelerin düzenlediği afet bilinci ve ilk yardım eğitimlerine katılmasını teşvik edin. Eğitim takvimleri il ve ilçeye göre değiştiğinden güncel duyuruları takip edin.
Adım 6: Ortak Afet Malzemesi (Kurul Kararıyla)
Bazı binalar ortak bir afet dolabı oluşturur: el feneri, pil, düdük, ilk yardım çantası, battaniye, kazma-kürek, su. Bu bir zorunluluk değildir ve bir gider kalemidir; bu yüzden kurulda görüşüp işletme projesine ayrı kalem olarak yazmanız doğru olur. Dolabın yeri, anahtarın kimde olduğu ve yılda bir kontrol tarihi belirlenmelidir.
Adım 7: Planı Yazın, Duyurun, Tatbik Edin
- Yukarıdaki bilgileri tek sayfalık bir “Bina Acil Durum Bilgi Formu”na dökün: toplanma alanı, buluşma noktası, vana-şalter krokisi, ekip üyeleri, acil numaralar (112).
- Formu girişe asın ve tüm sakinlere dijital olarak gönderin.
- Yılda bir kez, örneğin genel kurul öncesinde, kısa bir tahliye tatbikatı yapın.
- Yeni taşınanlara formu ilk gün iletin.
Yöneticinin Yapmaması Gerekenler
- Hasarlı binaya “bir şey olmaz” diyerek girişe izin vermek; hasar tespiti yetkili ekiplerin işidir,
- Taşıyıcı sisteme dokunan onarımı usta kararıyla yaptırmak,
- Sakinlerin sağlık ve kişisel bilgilerini panoya veya genel gruplara asmak,
- Resmî kaynakla çelişen, doğrulanmamış bilgileri afet sonrası yaymak.
Apartman Portal'ın duyuru modülüyle acil durum bilgi formunu tüm sakinlere tek seferde iletebilir, okunma durumunu görebilir ve yeni taşınanların formu otomatik olarak görmesini sağlayabilirsiniz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Afet hazırlığına ilişkin teknik ve güncel bilgiler için AFAD, belediyeniz ve yetkili mühendislik kuruluşlarının yönlendirmelerini esas alın.