Apartman PortalKısa cevap: 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nda sokak hayvanlarını beslemeyi genel olarak yasaklayan bir hüküm yoktur; kanun, hayvanların korunmasını ve kötü muameleden uzak tutulmasını esas alır. Ancak apartman bahçesi, kat maliklerinin ortak yeridir ve Kat Mülkiyeti Kanunu (KMK) m.18, ortak yerleri kullanırken birbirini rahatsız etmemeyi ve yönetim planına uymayı zorunlu kılar. Bu yüzden besleme kendi başına yasak olmasa da yeri, düzeni ve temizliği kat malikleri kurulunca düzenlenebilir. Belediyelerin ayrıca kendi uygulamaları olabilir; güncel düzenlemeyi belediyenizden kontrol edin.
Bir sakin her akşam bahçeye mama bırakır, bir başkası kokudan, dökülen yemekten ve gece kavgalarından şikayet eder. Sokak hayvanları konusu kolayca duygusal bir tartışmaya dönüşür. Bu yazıda hem hayvanları koruyan mevzuatı hem de komşuların haklarını dengeleyen pratik bir çözüm yolu sunuyoruz.
5199 Sayılı Kanun Ne Diyor?
Hayvanları Koruma Kanunu'nun temel ilkeleri m.4'te sayılır. Apartman tartışmalarıyla en çok ilgili olanlar şunlardır:
“c) Hayvanların korunması, gözetilmesi, bakımı ve kötü muamelelerden uzak tutulması için gerekli önlemler alınmalıdır.” (5199 sayılı Kanun m.4)
“g) Hayvanların korunması ve rahat yaşamalarının sağlanmasında; insanlarla diğer hayvanların hijyen, sağlık ve güvenlikleri de dikkate alınmalıdır.” (5199 sayılı Kanun m.4)
Bu iki ilke, apartmandaki tartışmanın da özetidir: Hayvanların korunması esastır, ancak bu yapılırken insanların hijyen, sağlık ve güvenliği de gözetilir. Kanun ayrıca sahipsiz hayvanların korunmasından yerel yönetimleri sorumlu tutar. 30/7/2024 tarihli ve 7527 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra m.6 şöyle der:
“Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce kurulan veya izin verilen hayvan bakımevlerine götürülmesi zorunludur.” (5199 sayılı Kanun m.6/4)
Aynı maddenin ilk fıkrasına göre sahipsiz ya da güçten düşmüş hayvanların kanuni istisnalar hariç öldürülmeleri yasaktır. Yani sokak hayvanlarının toplanması ve bakımı belediyelerin görevidir; apartman sakinlerinin ya da yöneticinin hayvanlara zarar vermesi, zehirlemesi veya kendi başına uzaklaştırmaya çalışması kabul edilemez. 2024 değişikliğinin yerel uygulaması belediyeden belediyeye farklılık gösterebileceği için güncel durumu belediyenizden öğrenin.
Bahçe Kimin, Kim Karar Verir?
Apartman bahçesi, tapuda bir daireye eklenti olarak bağlanmamışsa ortak yerdir. KMK m.16'ya göre kat malikleri ortak yerlere arsa payları oranında malik olur ve ortak yerlerde kullanma hakkına sahiptir. Ortak yerin kullanımına ilişkin kural ise KMK m.18'dir:
“Kat malikleri, gerek bağımsız bölümlerini, gerek eklentileri ve ortak yerleri kullanırken doğruluk kaidelerine uymak, özellikle birbirini rahatsız etmemek, birbirinin haklarını çiğnememek ve yönetim planı hükümlerine uymakla, karşılıklı olarak yükümlüdürler.” (KMK m.18/1)
Buna göre bir sakinin bahçede besleme yapması tek başına hukuka aykırı değildir; ancak dökülen mamanın haşere çekmesi, kapların giriş kapısının önünde birikmesi veya kalıcı kulübelerin izinsiz kurulması diğer kat maliklerinin haklarını etkileyebilir. Bahçenin bir daireye tahsisli olduğu durumlar için zemin kat bahçe kullanım hakkı yazımıza bakabilirsiniz.
Adım Adım: Ortak Bir Besleme Düzeni Kurmak
- Sorunu tarif edin. Şikayet beslemenin kendisinden mi, yoksa kir, koku, gürültü veya giriş kapısındaki kalabalıktan mı kaynaklanıyor? Çoğu zaman çözüm yasakta değil, düzende bulunur.
- Konuyu kurul gündemine alın. Kat malikleri kurulu, ortak alanın kullanımına ilişkin olarak besleme yerini (örneğin girişten uzak bir köşe), saatini ve temizlik sorumluluğunu belirleyen bir karar alabilir. Kararı karar defterine yazın.
- Gönüllü sorumlu belirleyin. Besleme yapan sakinlerin kap temizliğini ve artık mamanın toplanmasını üstlenmesi, şikayetlerin büyük kısmını ortadan kaldırır.
- Belediyeyle iş birliği yapın. Kısırlaştırma, aşılama ve hasta ya da yaralı hayvanlar için belediyenin veteriner işleri müdürlüğüne başvurun. Kanuna göre sahipsiz hayvanların bakımı ve bakımevlerine götürülmesi yerel yönetimlerin görevidir.
- Kalıcı yapılar için izin alın. Kulübe veya mama istasyonu gibi kalıcı düzenekler ortak yerde tesis niteliği taşıyabilir; kurulda karar alınmadan kurulmamalıdır.
Yapılmaması Gerekenler
- Hayvanlara zarar vermek, zehirli madde koymak veya kovmak için şiddet kullanmak. 5199 sayılı Kanun ve Türk Ceza Kanunu bu tür eylemler için yaptırım öngörür.
- Besleme yapan komşunun kaplarını izinsiz atmak; bu, yeni bir uyuşmazlık doğurur.
- Yöneticinin, kurul kararı olmadan tek başına 'bahçede besleme yasaktır' gibi genel bir yasak koyması; ortak alan kuralları kurulun veya yönetim planının konusudur.
Yönetici İçin
Sokak hayvanları konusunda en işe yarayan yaklaşım, taraflardan birini haklı ilan etmek yerine yazılı ve uygulanabilir bir düzen kurmaktır. Kurul kararını tüm sakinlere duyurun; şikayetleri kayıt altına alın. Kendi evcil hayvanlarına ilişkin kurallar için apartmanda evcil hayvan yazımız, kurul kararına uyulmaması halinde izlenecek yol için kurul kararına uymayan komşu yazımız yol gösterir. Kararları duyurmak için duyuru yönetimi özelliğini kullanabilirsiniz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir.
Kaynaklar
- 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu m.4, m.6 — mevzuat.gov.tr
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.16, m.18 — mevzuat.gov.tr